Toen ik 17 jaar was heb ik mijn Havo afgerond en kon ik door stromen naar het HBO. Zonder na te hoeven denken over kosten van de opleiding ben ik gestart. Ik had het geluk dat mijn ouders de opleiding voor mij betaalde. Ik had geen besef dat je er voor moest betalen, laat staan hoeveel geld het is. Sinds ik zelf vader ben geworden en sinds ik nu bij de gemeente werk, besef ik mij meer en meer dat opleidingen veel geld kosten (logisch ook). Het is ook helemaal niet zo vanzelfsprekend dat de opleiding door ouders betaald wordt. Als je kijkt naar de veranderingen in het onderwijs met wat wel en wat niet betaald wordt, wordt het steeds minder vanzelfsprekend dat een opleiding voor de kinderen betaald wordt.
Als ik nu kijk naar de jongere waar ik dagelijks mee werk, heeft bijna 90% (is een ruwe schatting) van de jongeren een studieschuld van een paar duizend euro. Vaak omdat ze met een opleiding zijn gestart en deze niet hebben (kunnen) afgemaakt. Ze blijven zitten met een schuld en leveren niet tijdig hun OV in en zetten de studiefinanciering niet direct stop. Resultaat… paar duizend euro schuld. Eigen schuld, dikke bult kan je zeggen. En enigszins ook terecht.
Daarboven op hebben veel jongere 1 of meerdere telefoons. Geen idee waar ze het van doen, maar telefoon(s) hebben ze en de nodige achterstallige betalingen van abonnementen en mobieltjes hebben ze ook. De jongeren veranderen bijna maandelijks hun telefoonnummer. Snap niet hoe dat werkt en waarom ze het doen, weet wel dat het voor mij heel lastig is om contact te blijven houden met de jongere.
Wat mij steeds opvalt is dat heel veel jongeren gemakkelijk € 5.000,- tot € 20.000 schuld hebben en dit ook zonder blikken en blozen vertellen. Wanneer ze bij mij komen wil ik ook iets met hun schulden kunnen doen. Kijk je dan naar het inkomen wat ze via hun WWB uitkering krijgen, dan is het bijna onmogelijk om überhaupt iets aan de schulden te doen. Bijvoorbeeld ontvangt een zwerfjongere van 20 jaar zo’n € 250,- aan uitkering. Daarvan moet de zorgverzekering betaald worden, wat ongeveer € 130,- is. Blijft er nog zo’n € 120,- over. Daarvan moet al het andere betaald worden. Gelukkig is er de mogelijkheid voor bijzondere bijstand, maar voor een zwerfjongere die geen woonkosten heeft… heeft die dan recht op bijzondere bijstand? Zo’n jongere valt wettelijk gezien nog onder de zorg van zijn ouder(s) die hem moeten bijstaan met inkomen, maar vaak is dat contact er ook niet of kunnen (willen) de ouder(s) niets bijdrage.
Een jongere die wel geld te besteden heeft, kan meer doen aan zijn schulden. Zo’n jongere kan ook aangemeld worden voor schuldhulpverlening. Soms echter worden jongere daarvoor geweigerd, bijvoorbeeld wanneer zij studiefinanciering hebben. Een opleiding gaan volgen om meer inkomen te genereren in plaats van een uitkering, is dan ook geen stimulans op het gebied van werken aan je schulden. Of je moet het zelfstandig kunnen regelen en zelf afspraken kunnen maken met schuldeisers dan is dat wel weer een optie.
Veel van de zwerfjongeren lopen allemaal tegen hun schuldprobleem aan. Ze krijgen weinig uitkering om al snel iets te kunnen doen aan hun schulden en hun leventje weer op te bouwen. Resultaat dat ze vaak weer meer schulden opbouwen. Ik besef heel goed dat wij blij moeten zijn dat er zoiets bestaat als een WWB uitkering, want anders krijgen de jongeren helemaal niets. Zij hebben zelf de schulden gecreëerd en moeten er zelf ook iets aan doen. Zij zijn er zelf verantwoordelijk voor. Maar ik vraag mij af of jongeren al op jonge leeftijd, op school, genoeg voorlichting en educatie krijgen over wat geld is en hoe je er mee om moet gaan. En of de jongeren ook gewaarschuwd worden voor alle gevaren die er zijn. Webshops, mobiele telefoons, pinfraude, scholen met studiefinanciering, boetes, etc. De onderwerpen waaruit de meeste schulden bestaan. Het lijkt ook steeds makkelijker en geaccepteerd dat jongeren schulden hebben. Ik kijk nu vreemd op als ik een jongere spreek die nog geen € 100,- aan schuld heeft. Dan vraag ik nog een keer om zeker te zijn of het klopt. Rare wereld toch.
Van de week las ik een bericht op twitter over de schulden van jongere te bevriezen. Lijkt mij ideaal als dat voor een aantal jaar zou kunnen. Puur om even rust op te bouwen voor een jongere en zijn situatie wat stabieler te kunnen maken. Is het realistisch en uitvoerbaar? Ik denk het niet, maar ik blijf hopen op een fantastische oplossing.
